• 2014-05-31 23:50
  • Robert Szydlik
Nad Korabiem płaszcz św. Marcina

29 kwietnia wziąłem udział w uroczystościach nadania herbu, flag i pieczęci Gminy Poświętne. Zaprojektowane przeze mnie insygnia tej jednostki samorządowej zostały pozytywnie zaopiniowane (i wysoko ocenione!) przez Komisję Heraldyczną przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji...

Na tarczy hiszpańskiej w polu czerwonym Korab złoty a nad nim płaszcz św. Marcina złoty o srebrnym podbiciu na dwoje przecięty mieczem ostrzem w prawo.

Uzasadnienie
Korab złoty
stanowi upamiętnienie rodu Korab-Brzozowski, których gniazdem jest okolica szlachecka Brzozowo, największa i najliczniejsza na terenie współczesnej gm. Poświętne. Płaszcz św. Marcina złoty o srebrnym podbiciu na dwoje przecięty mieczem ostrzem w prawo nawiązuje do historii najstarszej parafii zlokalizowanej w Poświętnem (wcześniej Wielkogrzeby), której pierwszym patronem był św. Marcin z Tours.
Pole tarczy czerwone jest takie same jak w herbie Korab, ale też czerwień stanowi barwę Mazowsza i Podlasia. Poświętne leży na Podlasiu, ale tutejsze ziemie były w XIV i XV w. zasiedlane przez szlachtę mazowiecką.

Rys historyczny
Zwarte osadnictwo na pograniczu mazowiecko-podlaskim rozpoczęło się w XV w., gdy ustabilizowała się granica pomiędzy Księstwem Mazowieckim a Wielkim Księstwem Litewskim, za panowania Janusza I Starszego. Za panowanie największego spośród mazowieckich władców znaczna część Podlasia (wówczas część woj. trockiego) okresowo znajdowała się w granicach Księstwa Mazowieckiego, które systematycznie było zasiedlane przez rycerstwo mazowieckie, głównie z Mazowsza Starego. Ten proces dotyczył także obszaru zajmowanego dziś przez gm. Poświętne w pow. białostockim. Warto podkreślić w tym miejscu, że na omawianym terenie nie było nigdy rodzimej ludności ruskiej (prawosławnej), a zatem osadnictwo z kierunku wschodniego nigdy nie miało stałego charakteru. Przeważająca większość miejscowej ludności miała rodowód mazurski, podobnie większość stanowili przedstawiciele szlachty z czasem tworzącej zaścianki. Rozpoczęta w XV w. kolonizacja mazowiecka przybrała na sile w wieku XVI. Na terenie dzisiejsze gm. Poświetne w XV-XVI Korabici założyli Brzozowo (późniejsi Brzozowscy), Lubicze założyli Grochy (późniejsi Grochowscy), Nieczuje – Dzierżki (Dzierżkowie), Pomianowie – Pietkowo (Pietkowscy), Kamieńskie należało do Kamieńskich h. Ślepowron, Gołębie do Gołębiewskich h. Zagłoba.
Spośród wymienionych gniazdem największym i najliczniej rozrodzonym było Brzozowo Korabitów. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje dziewięć wsi w okolicy szlacheckiej Brzozowo i tyle samo jest dzisiaj sołectw Brzozowo- w gm. Poświętne. Są to: Brzozowo-Antonie, Brzozowo-Chabdy, Brzozowo-Chrzczonki, Brzozowo-Chrzczony, Brzozowo-Korabie, Brzozowo-Muzyły, Brzozowo-Panki, Brzozowo-Solniki, Brzozowo Stare.




Korabici z Brzozowa wspólnie z Dzierżkami byli też fundatorami pierwszej potwierdzonej w źródłach świątyni w Wilkogrzebach (późniejszym Poświątnem / Poświętnem) w 1486 r. Była to drewniana kaplica pw. św. Marcina z Tours, od 1501 r. filialna względem parafii w Surażu. Formalnie starszą parafią byłaby więc erygowana w 1522 roku w Pietkowie, ale pierwszą świątynię na terenie współczesnej gminy Poświętne wzniesiono właśnie na obszarze dzisiejszej miejscowości gminnej, a w związku ze sporem między fundatorami kaplica Brzozowskimi i Dzierżkami a parafią w Surażu, od 1501 r. w Wilkogrzebach prowadzono księgi metrykalne i formalnie wydzielono okręg filialny obejmujący wsie: Pietkowo, Gołębie alias Wozniowe, Chomiznę i Śmierdzigrochy.
W popisie wojska Wielkiego Księstwa Litewskiego z 1528 r. wymienione zostały wsie: Gołuby (Gołębie), Smirdikgrochi (Śmierdzigrochy), Berezovski Chrzczony (Brzozowo Chrzczony), Berezovski Staroe (Brzozowo Stare), Berezovski Matkovata (Brzozowo Maćkowięta), Berezovski Antoniev (Brzozowo Antonie), Berezovski Pankov (Brzozowo Panki), Berezovski Szady Kersz (Brzozowo Szady Kersz), Derżkov (Dzierżki), Kamenski Oteski (Kamieńskie Ocioski), Kamenka (Kamieńskie).
W 1536 roku, gdy potwierdzono przynależność kaplicy św Marcina do parafii w Surażu, po raz pierwszy zanotowano nazwę wsi jako Wilkogrzeby-Poświątne.
Wspomniany wyżej ród Korabitów, którzy z czasem przyjęli nazwisko Brzozowskich (z przydomkami tożsamymi z drugimi członami nazw przysiółków w tej okolicy szlacheckiej), wydali wielu znamienitych przedstawicieli pełniących ważne urzędy zarówno w ziemi bielskiej, w województwie podlaskim jak i dalszych zakątkach Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego, a po Unii Lubelskiej – Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Najpełniejszy spis Korab-Brzozowskich znajdujemy w herbarzu Adama Bonieckiego...


Projekty wraz z uzasadnieniem: Robert Szydlik (2014)


Relacja z uroczystości nadania herbu, flag i pieczęci gminy Poświętne>>

Link do uchwały opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa Podlaskiego >>

Informacja o herbie w Kurierze Porannym>>




Więcej z tego działu…

św. Dorota z Cezarei...

Pracowita sobota, w poszukiwaniu heraldycznych inspiracji - św. Dorota z Cezarei...

Powołano mnie do Komisji Heraldycznej

Kilkanaście lat zaangażowania heraldycznego zaowocowało. 29 marca Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołał mnie do składu Komisji Heraldycznej (Dz.U. z 2016 r., poz. 403). W piątek, 15 kwietnia, wziąłem udział w pierwszym posiedzeniu

Krasne - kolebka magnackiego rodu Krasińskich

Zatwierdzone przez Komisję Heraldyczną przy MSWiA. Krasne - kolebka magnackiego rodu Krasińskich, których lepiej kojarzymy z Opinogórą, ich młodszą i okazalszą siedzibą.

Odznaka Honorowa i Sztandar Gminy Zambrów

Kilka dni temu Komisja Heraldyczna działająca przy MSWiA pozytywnie zaopiniowała opracowane przeze mnie projekty Odznaki Honorowej i Sztandaru Gminy Zambrów. Piszę "opracowane" przez mnie, a nie zaprojektowane, ponieważ głównym projektem jest zawsze herb. Herb natomiast, flagę, banner i pieczęcie Gminy Zambrów w 2009 r. zaprojektował Pan Tadeusz Gajl.

Herb Gminy Radzyń Podlaski

W dniu 16 września 2015r. Rada Gminy Radzyń Podlaski pojęła uchwałę  w sprawie ustanowienia herbu, sztandaru, flagi, baneru i flagi stolikowej i pieczęci GMINY RADZYŃ PODLASKI oraz zasad ich stosowania.

W polu czerwonym dwie kopie w krzyż skośny, złote

Komisja Heraldyczna przy Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji zatwierdziła projekty herbu, flag i pieczęci Gminy Obsza (pow. biłgorajski, woj. lubelskie - dawne dobra ordynackie). To już chyba mój 26. zatwierdzony komplet symboli samorządowych...