Tu jesteś: Strona główna >  Zlecenia - heraldyka, grafika, redago... >  Herb, Flaga i Pieczęć Gminy Kulesze...

Zlecenia - heraldyka, grafika, redagowanie

Herb, Flaga i Pieczęć Gminy Kulesze Kościelne

Herb, Flaga i Pieczęć Gminy Kulesze Kościelne

Data:
2011-06-12 22:51
Kilka tygodni temu Komisja Heraldyczna przy MSWiA pozytywnie zaopiniowała moje projekty Herbu, Flagi i Ozdobnej Pieczęci gminy Kulesze Kościelne w powiecie wysokomazowieckim. Tak się składa, że z tej gminy na pograniczu mazowiecko-podlaskim pochodził mój dziadek Kazimierz Kalinowski, z którym Herb Gminy jest pośrednio związany.
HERB GMINY KULESZE KOŚCIELNE

Na tarczy hiszpańskiej w polu czerwonym rycerz pieszy w srebrnej zbroi z głową zwróconą w prawo trzymający w prawej ręce włócznię srebrną ze złotym grotem, rękę lewą opierający o stojącą na ziemi tarczę z herbem Ślepowron.

UZASADNIENIE

Rycerz w herbie stanowi nawiązanie do rodów rycerskich, które zostały osadzone na terenie dzisiejszej Gminy Kulesze Kościelne na początku XV wieku (po wiktorii grunwaldzkiej) przez księcia mazowieckiego Janusza I Starszego. Rycerz jest w pozycji stojącej, gdyż symbolizuje to jego oczekiwanie na wezwanie księcia. Rycerz trzyma tarczę z herbem Ślepowron, ponieważ wśród osadników dominowali właśnie Ślepowrończycy: założyciele dzisiejszej gminnej wsi i całej okolicy szlacheckiej o tej nazwie Kuleszowie (stanowiący obecnie 18% mieszkańców Gminy), ponadto Kalinowscy* z okolicy szlacheckiej Kalinowo, Mościccy i kilkanaście innych rodów.

RYS HISTORYCZNY
Początki osadnictwa na terenie dzisiejszej Gminy Kulesze Kościelne sięgają przełomu XI i XII wieku. Pierwszą odnotowaną w źródłach wsią jest Leśniewo. W dokumencie z 1239 roku znajdujemy Lessnevo. Jednak później przez ponad trzysta lat nie mamy o nim żadnej wzmianki. Do XIII wieku istniało na terenie dzisiejszej gminy grodzisko nad rzeczką Rokitnicą pomiędzy wsiami Grodzkie Stare i Wnory Wypychy. Później został spalony podczas najazdów Jaćwingów i Litwinów. Należał do kasztelani święckiej (Święck Strumiany)[1]. Zachowało się pierścieniowate grodzisko otoczone wałem o wysokości 14-24 metry, zachowały się konstrukcje ziemno-drewniano-kamienne. Owalny majdan ma długość 100 metrów i szerokość 68 metrów. Na północno-wschodnim krańcu grodziska na wzgórzu jest miejsce zwane Żale, jest to stare cmentarzysko z grobami w obstawie kamiennej. Na podgrodziu znaleziono ślady produkcji żelaza.
Rzeczywiste zasiedlenie tego obszaru nastąpiło dopiero za panowania księcia Mazowieckiego Janusza I Starszego. To ten władca sprowadził na ówczesne pogranicze z Litwą rycerstwo z Mazowsza Starego (z Ziem Ciechanowskiej i Płockiej) i Korony (z Województwa Sieradzkiego) [2].
Nazwa wsi gminnej pochodzi od słowa „kulesza”, które oznaczało niegdyś gęstą potrawę mączną, z mąki kukurydzianej lub żytniej. Słowo to stało się przydomkiem, a potem nazwiskiem rycerzy herbu Ślepowron.
Wsie wchodzące w skład okolicy szlacheckiej Kulesze po raz pierwszy pojawiają się w źródłach już w 1431 i 1441 roku. Ówczesne akta wymieniają wsie Kulesze-Litewka, Kulesze-Wykno-Stare, Kulesze-Litwa-Stara, Kulesze-Podlipno, Kulesze Kościelne al. Rokitnica oraz Kulesze-Bogdanowięta al. Czarnowo, Kulesze-Podawce, Kulesze-Niziołki-Dobki, Kulesze-Niziołki-Stare.
Przed 1470 rokiem powstał tu pierwszy modrzewiowy kościół, jednak parafię erygowano dopiero w 1493 roku. Powołał ją biskup łucki Jan, konsekrując jednocześnie miejscowy kościół. Fundatorami parafii byli dziedzice wsi:
- Kulesze-Rokitnica (Maciej, Grzegorz, Andrzej i Jakób, bracia rodzeni, razem z stryjecznemi braćmi swojemi, Dobrosławem, Wojciechem, Mikołajem i Michałem Kursztakiem) [3],
- Kalinowo (Albert, Mikołaj, Maciej i Marcin) [4] *
- Gołasze-Dąb (Maciej),
- Czarnowo-Biki (Andrzej),
- Mościska (Marcin i Albert)
- Uszyńskie (Janusz i Stanisław).
- Grodzkie
Kościół był pod wezwaniem św. Bartłomieja, Mikołaja, Doroty, Katarzyny, Pawła Apostoła, Wawrzyńca i Michała Archanioła.
Poza największą, tak w dawnych wiekach jak i obecnie, okolicą szlachecką Kulesze, na terenie dzisiejszej gminy rozrosły się też inne okolice szlacheckie: Kalinowo[5] (Kalinowskich h. Ślepowron) i Chojane (Chojeńskich / Choińskich h. Abdank, później h. Korczak). Poza tym na obszarze obecnej gminy znajdują się także wsie należące do okolic szlacheckich, które zostały porozdzielane przez granice dzisiejszych gmin; są to: Wnory (Wnorowskich h. Rola), Gołasze (Gołaszewskich h. Kościesza), Stypułki (Stypułkowskich h. Rola), Tybory (Uszyńskich h. Lubicz), Grodzkie (Grodzkich h. Rola, później Belina).
Gdy powstawały najstarsze wsie na terenie dzisiejszej gminy Kulesze Kościelne, obszar ten należał do Mazowsza, jednak po zwycięstwie grunwaldzkim w 1410 r. książę litewski Witold odebrał Mazowszanom ziemię bielską i drohicką i przyłączył je ponownie do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Parafia Kulesze powróciła wraz z Ziemią Bielską (i całym Podlasiem) w roku 1569 w wyniku postanowień Unii Lubelskiej[6].
W 1528 roku dokonano przeglądu (popisu) stanu pospolitego ruszenia, czyli rodzin rycerskich w danej wsi, z których każda miała obowiązek wystawić rycerza pieszego, a bogatsze konnego:
Chojane-Bąki: 8 rycerzy i 1 wdowa - wystawili 2 konnych
Chojane-Piecki: 4 rycerzy – wyst. 1 konnego
Faszcze: 12 rycerzy – wyst. 3 konnych
Gołasze-Dąb: 14 rycerzy – wyst. 2 konnych
Grodzkie: 19 rycerzy i 2 wdowy – wyst. 5 konnych
Kalinowo-Trojanki (Solki): 11 rycerzy – wyst. 3 konnych *
Kulesze: 3 rycerzy pieszych
Kulesze-Czarnowo (Czarnowo-Biki): 3 rycerzy pieszych
Kulesze-Rokietnica (Kulesze Kościelne): 8 rycerzy – wyst. 2 konnych
Kulesze-Litwa: 8 rycerzy – wyst. 2 konnych
Kulesze-Wykno – 15 rycerzy i 2 wdowy, wyst. 5 konnych

Wnory (trzy wsie) – ponad 20 rycerzy - wyst. 12 konnych
(podkreślone są te wsie z terenu dzisiejszej gminy, które zamieszkiwali Ślepowrończycy - Kuleszowie i Kalinowscy)
Z powyższego zestawienia wynika, że Kuleszowie już w 1528 roku byli największym rodem na terenie dzisiejszej gminy. Tuż za nimi plasowali się Wnorowscy i Kalinowscy [7].
W wyniku późniejszych działów ziemi i małżeństw wśród okolicznej szlachty, nazwiska wymieszały się, ale do dziś Kuleszowie stanowią większość mieszkańców gminy Kulesze Kościelne – nazwisko to nosi 645 z 3500 mieszkańców (18,4 %). Podobnie większość stanowią rody, które od wieków pieczętowały się herbem Ślepowron. Poza Kuleszami i Kalinowskimi wśród mieszkańców dzisiejszej gminy znajdujemy także potomków szlachty z parafii sąsiednich, a wśród nich co najmniej kilkanaście pieczętuje się herbem Ślepowron. Są to: Bagińscy, Brzozowscy, Ciecierscy, Czarnowscy, Frankowscy, Gutowscy, Kłoskowscy, Kossakowscy, Łuniewscy, Malinowscy, Moczydłowscy, Porowscy, Przeździeccy, Sokołowscy, Truskolascy, Wróblewscy, Żukowscy...


FLAGA GMINY KULESZE KOŚCIELNE

Flagę Gminy Kulesze Kościelne stanowi prostokątny płat czerwonego sukna o proporcjach wysokości do szerokości 5:8. Na środku flagi umieszczono godło z herbu Gminy Kulesze Kościelne, tj. rycerza pieszego w srebrnej zbroi z głową zwróconą w prawo trzymającego w prawej ręce włócznię srebrną ze złotym grotem, rękę lewą opierającego się o stojącą na ziemi tarczę z herbem Ślepowron. Wysokość godła równa się 9/10 wysokości flagi.


PIECZĘĆ GMINY KULESZE KOŚCIELNE

Pieczęć Gminy Kulesze Kościelne ma kształt okrągły i średnicę 36 mm.
W otoku majuskulny napis GMINA KULESZE KOŚCIELNE, gdzie oba słowa oddzielone są od siebie ażurowymi sześciopromiennymi gwiazdkami. W środku wewnętrzne perełkowe koło, w które wpisany jest konturowo herb Gminy Kulesze Kościelne, tj.: ) rycerz pieszy w zbroi z głową zwróconą w prawo trzymający w prawej ręce włócznię, rękę lewą opierający o stojącą na ziemi tarczę z herbem Ślepowron.


Opracowanie historyczne i heraldyczne (projekty): Robert Szydlik

 
PRZYPISY
[1] Wiśniewski J., Początek i rozwój osadnictwa w ziemi łomżyńskiej [w:] Studia Łomżyńskie, Warszawa 1989, tom I.
[2] Maroszek J, Struktura osadnictwa rycerskiego i drobnoszlacheckiego dawnej ziemi bielskiej do końca XVIII wieku [w:] Białostocczyzna, nr 1-2 z 2002 roku.
[3] A. Boniecki, Herbarz Polski, Kraków 1987, t. 13, s. 142.
[4] Tamże, t. 9, s. 157.
[5] W obrębie gminy leżą wsie Kalinowo-Solki i Stare Kalinowo. Natomiast wieś Kalinowo-Czosnowo należy obecnie do gminy Wysokie Mazowieckie, ale pozostaje w parafii Kulesze Kościelne.
[6] Z. Gloger, Dawna Ziemia Bielska i jej cząstkowa szlachta, Warszawa 1873.
[7] Lustracje województwa podlaskiego 1570 i 1576, Wrocław 1959.
 * Ze wspomnianego w tekście Kalinowa-Solek pochodził mój dziadek śp. Kazimierz Kalinowski (1911-1995) h. Ślepowron. Tym samym Jego herb znalazł się w herbie Gminy Kulesze Kościelne, jako że zarówno Kalinowscy jak i Kuleszowie pieczętowali się tym samym Ślepowronem.