Tu jesteś: Strona główna >  Zlecenia - heraldyka, grafika, redago... >  Herb, Flaga i Pieczęci Gminy...

Zlecenia - heraldyka, grafika, redagowanie

Herb, Flaga i Pieczęci Gminy Kleszczewo

Herb, Flaga i Pieczęci Gminy Kleszczewo

Data:
2011-10-14 14:45
Moje projekty Herbu, Flagi i Ozdobnych Pieczęci Gminy Kleszczewo (powiat poznański) uzyskały pozytywną opinię Komisji Heraldycznej działającej przy MSWiA. Kleszczewo to gmina wiejska, położona między autostradą A2 i drogą krajową nr 92. Od zachodu gmina graniczy bezpośrednio ze wschodnimi dzielnicami Poznania...

HERB GMINY KLESZCZEWO


W polu czerwonym nad krzyżem maltańskim srebrnym miecz na opak przekrzyżowany dwoma kluczami złotym i srebrnym zębami do góry.

UZASADNIENIE
GODŁO GÓRNE: Na opak miecz srebrny ze złotą rękojeścią przekrzyżowany dwoma kluczami złotym i srebrnym zębami do góry nawiązuje bezpośrednio do godła kapituły poznańskiej.
W ikonografii i heraldyce są to symbole śśw. Piotra i Pawła. Ci dwaj apostołowie są patronami kapituły poznańskiej, jako że pierwszym biskupstwem na ziemiach polskich było właśnie biskupstwo misyjne w Poznaniu powołane w roku 968 do życia bullą papieża Jana XIII 1.
To pierwsze biskupstwo obejmowało całe państwo Mieszka I i nie podlegało żadnemu metropolicie, a bezpośrednio Stolicy Apostolskiej. Tym też dyktowany był wybór patronów – śśw. Piotra i Pawła 2. Umieszczenie symboli patronów kapituły poznańskiej w herbie Gminy Kleszczewo wiąże się ściśle z tym, że w skład ziemskich dóbr kapituły poznańskiej w różnym okresie wchodziła większa część obszaru dzisiejszej gminy 3 – na pewno miejscowości: Śródka (1383-1793), Tanibórz (12924-1793), Krzyżowniki, Tulce (ok. 1140 – XIV w.), Markowice (1388-1793), Nagradowice (1268-1793)5 i Krerowo (1287-1793)6.
Nie o każdej z wymienionych miejscowości zachowały się dokładniejsze dane, ale wiadomo, że Śródkę w roku 1383 r. biskup poznański Jan przekazał wraz z innymi włościami proboszczom katedralnym (to jest: kapitule). Wspomina o tym m.in. Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, gdzie napisano: Środka była własnością kapituły poznańskiej; zabrana przez rząd pruski, wcielona do domeny Swarzędz.7
Z kolei Tanibórz w roku 1292 wymieniany jest w składzie dóbr kapitulnych8 i także ta miejscowość aż do II rozbioru nie zmieniła właściciela. Tanibórz zabrał Kościołowi (kapitule poznańskiej) dopiero rząd pruski.
Krerowo natomiast mieli, według ks. Kozierowskiego, założyć mieli benedyktyni z Lubinia, a następnie sprzedali ją w roku 1257 (pierwsza wzmianka) synom komesa Krystyna, którego wnukowie przekazali ją trzydzieści lat później biskupom poznańskim a ci z kolei kapitule poznańskiej. Taki stan posiadania przetrwał do 1793 r.
Tulce i Kleszczewo z kolei należały przez pewien czas do znanego wielkopolskiego rodu Górków9, który wydał kilku biskupów poznańskich, zanim rodzina ta przeszła na protestantyzm10. Z kolei w Krerowie biskup poznański Jan IV herbu Łodzia11 erygował parafię i ufundował pierwszy kościół w roku 1344.




GODŁO DOLNE: Krzyż maltański jest symbolem Suwerennego Rycerskiego Zakonu Szpitalników św. Jana Jerozolimskiego z Rodos i z Malty zwany też Zakonem Kawalerów Maltańskich, Szpitalnikami lub Joannitami.
Joannici poznańscy wśród licznych dóbr ziemskich nadanych im w 1170 roku przez księcia Mieszka III Starego12 mieli także dwie wsie leżące na terenie dzisiejszej Gminy Kleszczewo. Były nimi: Kleszczewo i zawdzięczające Joannitom swoją nazwę Krzyżowniki13. Joannici byli zatem pierwszymi zapisanymi w dziejach właścicielami Kleszczewa, którego nazwę zapisywano wówczas jako "Clessovo" lub "Gleysovo". W 1187 roku zakon ten założył w Poznaniu swoją pierwszą komandorię (wcześniej istniała tylko śląska założona ok. połowy XII w.)14. Krzyżowniki weszły w skład ich dóbr ok. 1240 roku.
W książce Z zamierzchłej przeszłości Parafji św. Jana i Komandorji wydanej w Poznaniu w 1929 roku nakładem ks. dra Mazurkiewicza, czytamy: Z czasem Kawalerowie św. Jana Jerozolimskiego w Poznaniu część pierwotnych swych posiadłości ziemskich potracili lub pozamieniali na inne, tak, że w XVII w. pozostały im następujące...15 Tu wśród trzynastu wymienionych miejscowości brak już Kleszczewa, za to pojawiają się na ostatniej pozycji właśnie Krzyżowniki. Wiadomo na przykład, że w roku 1500 wieś była opuszczona przez wielu poddanych, ale brak jest informacji, co było tego przyczyną. Jako właściciela wsi wymienia się wówczas zakon św. Jana Jerozolimskiego z Poznania, którego komandorem był w tym czasie Mikołaj Krzyszkowski16.
 
KOLOR TARCZY: CZERWONY to jedna z pierwszych i najstarszych barw tynktury stosowana w polskiej heraldyce. W tarczy herbu Gminy Kleszczewo zastosowano tę właśnie barwę czerwoną nawiązującą do barw narodowych i wielkopolskich, która jednocześnie dobrze komponuje się z godłami srebrnymi i srebrno-złotymi zgodnie z zasadą alternacji barw.
Czerwień jest barwą królewską – symbolizuje Boskiego Pomazańca. Jest także kolorem Syna Bożego, miłości, dzielności, pracy, poświęcenia i żarliwości.

W herbie Gminy Kleszczewo zaniechano nawiązywania do godeł ziemskich, jako że w dawnych wiekach większą część tutejszych dóbr dobra kościelne – głównie należące do kapituły poznańskiej. Osobną część stanowiły Tulce, początku pozostając w rękach kapituły, później przeszły na uposażenie parafii w Tulcach, a następnie weszły w skład dóbr znanego rodu Górków. Od przełomu XVII i XVIII wieku do 1945 roku Tulce bardzo często zmieniały właścicieli. W średniowieczu w rękach rodów rycerskich znajdowały się tylko wsie: Bylin i Gowarzewo oraz w okresie późniejszym także Kleszczewo. Trzy wsie były królewszczyznami – mowa u o osadach służebnych: Szewce, Poklatki17 i Komorniki.

W tym miejscu warto wspomnieć, że parafię p.w. Narodzenia NMP w Tulcach erygowano już w roku 114018. Według Długosza fundatorem pierwszego kościoła, który stał się później "siedzibą" lokalnego sanktuarium maryjnego Matki Bożej Tuleckiej, miał być w połowie XIII w. Piotr Włostowic19, ale tę informację podważają współcześni historycy. W okresie reformacji świątynia gromadziła protestantów w związku z przejściem na luteranizm właścicieli Tulec, znanego rodu Górków (który wcześniej wydał kilku biskupów). Kościołowi rzymskiemu świątynię przywrócili kolejni właściciele - Czarnkowscy (herbu Nałęcz). W kościele znajduje się datowana na ok. 1500 rok, czterokrotnie kornowana drewniana figura Matki Boskiej Tuleckiej. Kościół w Tulcach, choć posiadający starą metrykę, geograficznie znajduje się na peryferiach Gminy Kleszczewo, a znakomita większość terenów historycznej parafii w Tulcach leży dziś poza obszarem gminy.
Nie jest znana data roczna, ale drugą parafie na terenie Gminy erygowano w Kleszczewie, najprawdopodobniej w II poł. XIII wieku. Obecny drewniany kościół o konstrukcji zrębowej p.w. Wszystkich Świętych wzniesiono w latach 1760–1762.
Trzecią ważną parafią na terenie gminy jest parafia p.w. Jana Chrzciciela w Krerowie. Erygował ją w 1344 r. przez biskup poznański (1335-1346) Jan IV herbu Łodzia, ale pierwszą świątynię wzniesiono tu już ok. 1330 roku. Obecny późnogotycki kościół powstał na przełomie XV i XVI wieku (rozbudowany 1739 i 1900-1903).
Co do samego osadnictwa na terenie dzisiejszej gminy, warto wspomnieć, że wykopaliska archeologiczne wskazują, że najstarsze osady ludzkie pojawiały się tu już w czasach przedhistorycznych (znalezisko monet rzymskich z 1906 r.; liczne kurhany)20, natomiast większość miejscowości znanych z dzisiejszej mapy Gminy wzmiankowana jest w źródłach już w wieku XII i XIII jako (można tak mniemać) wcześniej istniejące. Nie ma bowiem mowy o lokacji a o nadaniach wsi już istniejących. Najlepszym tego przykładem „Clessovo” lub „Gleysovo” (dzisiejsze gminne Kleszczewo), które w roku 1170 zostało przez księcia Mieszka III Starego nadane wśród wielu innych dóbr poznańskim Joannitom, czyli Suwerennemu Rycerskiemu Zakonowi Szpitalników św. Jana Jerozolimskiego z Rodos i z Malty. Joannici byli drugim co do wielkości, po kapitule poznańskiej, właścicielem ziemskim na terenie dzisiejszej Gminy Kleszczewo. Z tego właśnie powodu w projekcie herbu Gminy Kleszczewo sięgnięto do godeł kapituły poznańskiej i Szpitalników.


FLAGA GMINY KLESZCZEWO

Flagę Gminy Kleszczewo stanowi prostokątny płat sukna o proporcjach wysokości do szerokości 5:8. Na środku flagi umieszczono godło z herbu Gminy Kleszczewo, tj.: w polu czerwonym nad krzyżem maltańskim srebrnym miecz na opak przekrzyżowany dwoma kluczami złotym i srebrnym zębami do góry.





PIECZĘCI GMINY KLESZCZEWO

Pieczęci Gminy Kleszczewo mają kształt okrągły i średnicę 36 mm. W otoku umieszczono majuskułą napisy - odpowiednio GMINA KLESZCZEWO, URZĄD GMINY KLESZCZEWO, WÓJT GMINY KLESZCZEWO, gdzie nazwa gminy jest oddzielona od pozostałych ażurowymi sześciopromiennymi gwiazdkami. W środku wewnętrzne perełkowe koło, w które wpisany jest konturowo herb Gminy Kleszczewo.




PRZYPISY:
1. S. Trawkowski: Początki Kościoła w Polsce za panowania Mieszka I, (w:) Civitas Schinesghe. Mieszko I i początki państwa polskiego. Poznań - Gniezno 2004, s. 49-70
2. W. Abraham, Organizacja kościoła w Polsce do połowy wieku XII, Poznań 1962
3. W. Sobisiak, Rozwój latyfundium biskupstwa poznańskiego w XVI do XVIII wieku, Poznań 1960.
4. Data pierwsza podawana w nawiasie oznacza nie początek przynależności do dóbr kapituły poznańskiej, a pierwszą wzmiankę potwierdzającą taki stan rzeczy w źródłach.
5. J. Nowacki, Dzieje archidiecezji poznańskiej, t. II, Poznań 1959.
6. W 1793 r. w związku z zajęciem omawianego terenu przez Prusy (II rozbiór) dobra kościelne zostały skonfiskowane i przeszły na skarb pruski.
7. Słownik geograficzny..., Tom XI, strona 165.
8. Słownik geograficzny..., Tom XII, strona 155.
9. Słownik geograficzny..., Tom XII, strona 610-611.
10. O. Halecki, Ród Łodziów w wiekach średnich, Lwów 1912.
11. U Długosza błędnie jako Jan IV z Kępy. W tym czasie Kępa należała do rodu Doliwów, którego przedstawicielem był wcześniejszy biskup poznański (1325-1335) Jan III Doliwa (z Kępy).
12. Niektóre źródła podają, że nadania w roku 1170 dokonał biskup poznański Radwan. Por. Z zamierzchłej przeszłości Parafji św. Jana i Komandorji, nakładem ks. dra Mazurkiewicza, Poznań 1929, s. 8.
13. W. Hensel, Studia i materiały do osadnictwa Wielkopolski wczesnohistorycznej. T. 3, Warszawa 1960.
14. Z zamierzchłej przeszłości... [op. cit.], s. 6.
15. Tamże, s. 8-9.
16. Dane z akt procesowych, za: Z zamierzchłej przeszłości... [op. cit.], s. 18.
17. Słownik historyczno-geograficzny województwa poznańskiego w Średniowieczu, Poznań 1995.
18.Obecny kościół wzniesiono w I poł. XIII wieku w stylu romańskim. Był on w kolejnych wiekach przebudowywany (w XV i XVI w.) w stylu gotyckim oraz rozbudowany (w 1784 r.) w stylu późno barokowym tak że stracił on swój pierwotny styl architektoniczny.
19. Długosz – za Janem z Czarnkowa – nazywa go mylnie Duninem (tj. Duńczykiem, gdzie niechybnie Dacja jest mylona z Danią). Od pomyłki kronikarzy wziął się fakt używania później przez ten ród i nazwiska, i herbu Łabędź.
20. Słownik geograficzny..., Tom IV, strona 135